Σάββατο, 14 Απριλίου 2012

Μεγάλη Εβδομάδα - Το Μεγάλο Σάββατο.



«Χριστὸς Ἀνέστη» ἀκούγεται χαρμόσυνα. Ναί, ἀλήθεια Χριστὸς Ἀνέστη.
Αὐτὸς εἶναι ὁ Πασχάλιος λόγος, ὁ λυτρωτικὸς λόγος ποὺ μᾶς ἔχει ἀποκαλυφθεῖ στὴν Καινὴ Διαθήκη καὶ ἔχει διατυπωθεῖ στὴν ὀρθόδοξη δογματικὴ διδασκαλία ἀπὸ τὶς Συνόδους καὶ τοὺς Πατέρες.
Μυστηριακῶς δὲ ὁ λόγος αὐτὸς βιοῦται στὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας, αἰῶνες τώρα, γιατὶ ὁ Ἀναστὰς Κύριος εἶναι ὁ οἰκοδομήσας αὐτὴν καὶ δὲν νοεῖται χωριστὰ Χριστὸς καὶ Ἐκκλησία.
Γι᾿ αὐτὸ καὶ ὁ ἄξων τῆς ὀρθόδοξης λατρείας εἶναι ἡ «Ὀγδόη Ἡμέρα», ἡ ἡμέρα τῆς Ἀναστάσεως, ἡ ἡμέρα τῆς ἐμφανίσεως τοῦ Ἀναστάντος καὶ ἐπιπρόσθετα σημεῖο τῆς ἀναγνωρίσεως εἶναι ἡ «κλάσις τοῦ ἄρτου» καὶ τὸ «ποτήριον ζωῆς».
«Δεῦτε, λέγει ὁ Ἰω. Δαμασκηνός, πόμα πίωμεν καινὸν ἐκ τάφου ὀμβρήσαντος Χριστοῦ, ἐν ᾧ στερεούμεθα».
Αὐτὸ τὸ ἱστορικό, πανευφρόσυνο καὶ ἔνδοξο γεγονὸς τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ ὁ ὀρθόδοξος πιστὸς τὸ ζεῖ καὶ τὸ ἑορτάζει ὡς βεβαίωση τῆς πίστεως καὶ ὡς ἄνοιγμα τῆς κεκλεισμένης ὁδοῦ τῆς αἰωνιότητας.
Ὀρθότατα χαρακτηρίζεται ἡ ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ὡς ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἀναστάσεως καὶ συνειδητὰ ψάλλει: «Νῦν πάντα πεπλήρωται φωτός, οὐρανός τε καὶ γῆ καὶ τὰ καταχθόνια».
Ἡ Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ. Τὸ μεγαλύτερο γεγονὸς τῆς ἀνθρωπίνης ἱστορίας.
Εἶναι γεγονὸς σωτήριο, γεγονὸς χαρᾶς καὶ ἐλπίδας. Ὁ Χριστὸς ἀνέστη ἐκ νεκρῶν καὶ εἶναι ζωντανός, ὄχι νεκρὸς θεὸς ἀλλὰ ζῶν Θεός.
Ἔτσι ἔγινε ἡ ὁριστικὴ ἦττα τοῦ κακοῦ, τῆς ἁμαρτίας, τοῦ θανάτου. Πραγματοποιήθηκε πλέον ἡ νίκη τοῦ καλοῦ, τῆς ἀρετῆς, τῆς ἀναστάσεώς μας.
Ἂν οἱ ἄνθρωποι τοῦ μίσους σταύρωσαν τὸν Κύριον, Ἐκεῖνος ὅμως, ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ζωῆς καὶ τοῦ θανάτου ἀναστήθηκε «καὶ ζωὴν ἐχαρίσατο πᾶσα τῇ οἰκουμένῃ».
Ὡστόσο κακοὶ καὶ ἀσεβεῖς ἄνθρωποι ζήτησαν ἀπὸ τὴν πρώτη στιγμὴ τῆς Ἀναστάσεως νὰ Τὸν ἀρνηθοῦν.
Καὶ ἀργότερα Νέρωνες καὶ Διοκλητιανοὶ μὲ τὸ πῦρ καὶ τὸ ξῖφος ὁδήγησαν τοὺς μαθητὲς τῆς Ἀναστάσεως στὸ μαρτύριο καὶ τὸ θάνατο.
Ἄλλοι πάλι στὸ διάβα τῶν αἰώνων πολέμησαν τὸν Ἀναστάντα μὲ τὸ λόγο καὶ τὴν πέννα, μὲ τὴν κακὴ τέχνη, μὲ τὴ συκοφαντία καὶ τὴν ὕβρη.
Ἀκόμη καὶ σήμερα μὲ πολλοὺς φανεροὺς ἢ κρυφοὺς ἢ ὕπουλους συνεχίζεται ἡ ἀμείλικτη πολεμικὴ κατὰ τοῦ Ἀναστάντος Ἰησοῦ.
Οἱ δυνάμεις τοῦ σκότους πολεμοῦν τὸ φῶς τῆς ἀλήθειας. Οἱ σύγχρονοι ἀρνητὲς θέλουν τὸν Ἰησοῦ νκρό, θέλουν τὴν Ἀνάσταση μῦθο, θέλουν νὰ κλείσουν τὸ Χριστὸ στὸν τάφο.
Ὅμως ὅσο καὶ ἐὰν φυσοῦν ἄνεμοι ἀθεΐας καὶ νεοορθολογισμοῦ, τὸ φῶς τῆς Ἀναστάσεως δὲν σβήνει. Τὰ κύματα τῆς ἀμφισβήτησης διαλύονται κάθε φορὰ ποὺ ὁρμοῦν πάνω στὸ βράχο τῆς Πίστεως, στὸν Ἀναστάντα.
Οἱ συνειδητοὶ χριστιανοὶ ξέρουν ὅτι ὁ Χριστὸς εἶναι «Πρωτότοκος ἐκ τῶν νεκρῶν καὶ οὐκέτι ἀποθνήσκει, θάνατος αὐτοῦ οὐκέτι κυριεύει».
Δωρεοδότης ὁ Κύριος, προσφέρει τὴν ἀληθινὴ ζωή, ποὺ εἶναι ἡ ἀναστάσιμη ζωή, ἡ χαρούμενη καὶ εἰρηνική.
Μποροῦμε λοιπὸν καὶ ἐμεῖς νὰ γίνουμε ἄνθρωποι τῆς Ἀναστάσεως.
Ἀρκεῖ νὰ μὴν μείνουμε ψυχροί, ἀδιάφοροι, τυπικοὶ θεατὲς τοῦ θείου δράματος καὶ τῆς λαμπροφόρου Ἀναστάσεως, ἀλλὰ νὰ τὰ βιώσουμε ὅσο πιὸ πολὺ γίνεται ὑπαρξιακὰ καὶ συνειδητά.
Χριστὸς Ἀνέστη, Ἀληθῶς Ἀνέστη.

Ἀρχιμανδρίτης Χρυσόστομος Παπαθανασίου
Ἱεροκῆρυξ Μητροπολιτικοῦ Ναοῦ Ἀθηνῶν

Μεγάλο Σάββατο.



Το Μεγάλο Σάββατο είναι η τελευταία ημέρα της Μεγάλης Εβδομάδας και της Μεγάλης Σαρακοστής.
Αφιερωμένη από την Εκκλησία μας στην κάθοδο του Ιησού στον Άδη. Ενώ το σώμα του Ιησού βρίσκεται στον τάφο,
η ψυχή του κατέβηκε προσωρινά στον Άδη για να μεταφέρει στους νεκρούς τον Λόγο Του.



Το σώμα του Χριστού έχει ταφεί, χωρίς όμως να γνωρίζει την φθορά που γνωρίζουν όλοι οι νεκροί,
καθώς παραμένει ενωμένο με την θεότητα, ενώ η ψυχή του Χριστού βρίσκεται στο χώρο του θανάτου,
όπου κηρύττει την μετάνοια. Ο Θεάνθρωπος Χριστός ολοκληρώνει το έργο της Θείας Οικονομίας,
που είναι η ανάσταση όλης της Δημιουργίας και όλων των ανθρώπων, κι αυτών που ήταν εν ζωή,
αλλά και αυτών που είχαν πεθάνει πριν τον ερχομό του Ιησού στον κόσμο. Ο έσχατος εχθρός του ανθρώπου,
ο θάνατος, νικιέται δια του θανάτου του Χριστού, και όλα κινούνται στην προσδοκία της Ανάστασης, της γνήσιας ελευθερίας.

Εντωμεταξύ οι Αρχιερείς με την άδεια του Πιλάτου, εγκαθιστούν φρουρά έξω από το μνήμα του Χριστού.
Αυτό το έκαναν για να μην μπορέσουν οι μαθητές Του, να κλέψουν το σώμα Του και να διαδώσουν ότι αναστήθηκε.
Είχαν οι Αρχιερείς αυτόν τον φόβο επειδή την ανάσταση Του, είχε προαναγγείλει ο Ιησούς ενόσω ήταν εν ζωή.

Το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, στις εκκλησίες μας, τελείται η Θεία Λειτουργία της Πρώτης Ανάστασης.
Ονομάζεται έτσι, γιατί σε κάποιο σημείο της, ο Ιερέας προαναγγέλλει την Ανάσταση του Κυρίου, λέγοντας:
«Ανάστα ο Θεός κρίνων την γην…». Ίσως η ύπαρξη αυτής της προαναγγελλίας, να είναι ο λόγος που το πένθος των
πιστών την ημέρα αυτή είναι μικρότερο σε σχέση με αυτό της Μεγάλης Παρασκευής.

Στα Ιεροσόλυμα, η τελετή της Αφής του Αγίου Φωτός και της Ανάστασης του Κυρίου,
γίνονται το μεσημέρι του Μεγάλου Σαββάτου. Στην Ελλάδα η Θεία Λειτουργία της Αναστάσεως γίνεται το βράδυ του
Μεγάλου Σαββάτου. Κατά την διάρκεια της Λειτουργίας, στις 12 ακριβώς τα μεσάνυχτα, σβήνουν τα φώτα
της εκκλησίας και ο ιερέας προβάλει στην Ωραία Πύλη, κρατώντας σε κάθε χέρι από μία δεσμίδα τριάντα τριών κεριών
με το Άγιο Φως, και ψάλλοντας το «Δεῦτε λάβετε φῶς ἐκ τοῦ ἀνεσπέρου φωτός καί δοξάσατε Χριστόν τόν Ἀναστάντα ἐκ νεκρῶν».

Στην συνέχεια ιερείς, ψάλτες και πιστοί βγαίνουν στο περίβολο της εκκλησίας όπου γίνεται η ανάγνωση του Ευαγγελίου της
Αναστάσεως και ψάλλεται το «Χριστός Ἀνέστη ἐκ νεκρῶν θανάτω θάνατον πατήσας καί τοῖς ἐν τοῖς μνήμασι, ζωήν χαρισάμενος».

Οι πιστοί μετά το τέλος της λειτουργίας μεταφέρουν το Άγιο Φως στα σπίτια τους και το έθιμο θέλει
να το φυλάνε να μην σβήσει για σαράντα ημέρες. Το Μεγάλο Σάββατο, όπως και η Μεγάλη Παρασκευή,
είναι ημέρα αυστηρής νηστείας, με το λάδι να ανήκει στις απαγορευμένες τροφές.




Ἀπολυτίκιον. Ἦχος β’.
Ὁ εὐσχήμων Ἰωσήφ, ἀπὸ τοῦ ξύλου καθελών, τὸ ἄχραντόν σου σῶμα, σινδόνι καθαρᾷ εἰλήσας καὶ ἀρώμασιν, ἐν μνήματι καινῷ κηδεύσας ἐπέθετο.

Κοντάκιον. Ἦχος πλ. β’. Χειρόγραφον εἰκόνα.
Τὴν ἄβυσσον ὁ κλείσας νεκρὸς ὁρᾶται· καὶ σμύρνῃ καὶ σινδόνι ἐνειλημμένος, ἐν μνημείῳ κατατίθεται, ὡς θνητὸς ὁ ἀθάνατος. Γυναῖκες δὲ αὐτὸν
ἦλθον μυρίσαι, κλαίουσι πικρὸς καὶ ἐκβοῶσαι· Τοῦτο Σάββατόν ἐστι τὸ ὑπερευλογημένον, ἐν ᾧ Χριστὸς ἐφυπνώσας, ἀναστήσεται τριήμερος.

Παρασκευή, 13 Απριλίου 2012

ΜΕΓΑΛΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ – Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΗΣ ΘΥΣΙΑΣ .

του Πρωτ. Θεμιστοκλέους Μουρτζανού
Φιλολόγου – Θεολόγου
Η Μεγάλη Παρασκευή μας φέρνει ενώπιον των Παθών του Κυρίου μας. Ο Χριστός υποφέρει, σταυρώνεται και πεθαίνει, για να μας οδηγήσει στην σωτηρία, την απαλλαγή από την φθορά και την αμαρτία που διαποτίζει την ύπαρξή μας και να μας δώσει την Ζωή. Στους Μακαρισμούς, που ψάλλουμε μετά την έξοδο του Εσταυρωμένου, διαβάζουμε χαρακτηριστικά: “Εσταυρώθης δι’ εμέ, ίνα εμοί πηγάσης την άφεσιν. Εκεντήθης την πλευράν, ίνα κρουνούς ζωής αναβλύσης μοι”. Η συγγνώμη του Σταυρού και η ανάβλυση της ζωής μέσα από το Πάθος, μας κάνουν να συνειδητοποιήσουμε ότι αληθινή ελευθερία δεν νοείται χωρίς θυσία.

Σκοπός του κάθε ανθρώπου είναι η επιβίωση. Ο καθένας μας κάνει ό,τι μπορεί για να ζήσει και να ζήσει καλύτερα. Η επιστήμη μπαίνει στην υπηρεσία του ανθρώπου με σκοπό να αντιμετωπίσει τις ασθένειές του, να παρατείνει τη δυνατότητα να χαρεί το φως της ζωής, να τον συνδράμει στην όσο το δυνατόν υπέρβαση του θανάτου. Η παραίτηση από τη ζωή θεωρούνταν και δεν παύει να είναι μια τρέλα! Κι αυτό γιατί ο άνθρωπος είναι πλασμένος για να ζει.
Ελάχιστα όμως συνειδητοποιούμε την διαφορά ανάμεσα στην έννοια της επιβίωσης και την έννοια της ζωής. Επιβιώνω σημαίνει τρώω, πίνω, κοιμάμαι, εργάζομαι, βγάζω χρήματα για να εξασφαλίσει τα προς το ζην, εκτονώνομαι, αναπαράγομαι, ξεκουράζομαι, χαίρομαι ή λυπάμαι, όπως άλλοι. Ζω σημαίνει ότι όλες αυτές τις βιολογικές και κοινωνικές λειτουργίες τις μεταποιώ σε νόημα και στάση ζωής. Τρώω όσο μου χρειάζεται για την βιολογική μου υπόσταση, στερούμαι εκούσια την τροφή γιατί ξέρω ότι “ουκ επ’ άρτω μόνο ζήσεται ο άνθρωπος”. Εργάζομαι για να θεραπεύσω τις βιοτικές ανάγκες, αλλά εργάζομαι και το καλό και την αρετή. Συστήνω οικογένεια γιατί είμαι κοινωνικό ον, αλλά αγαπώ τον άλλο περισσότερο από μένα, γιατί μόνο μέσα από την σχέση έχει νόημα η κοινωνικότητα.
Η θυσία του Χριστού στο Γολγοθά ήταν άρνηση της βιολογικής επιβίωσης της ανθρώπινης φύσης, καθώς ο Χριστός ως Θεάνθρωπος και αναμάρτητος μπορούσε να μην πεθάνει. Ήταν όμως η σπουδαιότερη κατάφαση της ζωής, από την ίδια τη Ζωή. Όπως λέει ένα από τα πιο όμορφα εγκώμια της Μ. Παρασκευής, σαν τον πελεκάνο, που, όταν τα παιδιά του δηλητηριάζονται από το τσίμπημα του φιδιού, τρυπά τα πλευρά του και τους μεταγγίζει το αίμα του για να τα σώσει, πεθαίνοντας ο ίδιος, έτσι κι ο Χριστός μας δίνει το αίμα Του, για να σωθούμε από το δηλητήριο της αμαρτίας και του θανάτου και να ξαναβρούμε το αληθινό νόημα της ύπαρξής μας.
Η εποχή μας έχει ως σημείο αναφοράς την ατομική επιβίωση και αυτάρκεια. Η Εκκλησία μας προτείνει την θυσία του Χριστού ως τον τρόπο εκείνο που θα μας καταστήσει αληθινά ελεύθερους. Γιατί μόνο όταν παραιτείται κανείς από την απλή επιβίωση, για να πλημμυρίσει η ύπαρξή του από τη ζωή της πίστης, της σωτηρίας, της αγάπης για το Χριστό και το συνάνθρωπο, όποια συνέπεια κι αν έχει αυτός ο δρόμος, τότε ζει την πραγματική ελευθερία. Κι αυτή η παραίτηση και ζωή της θυσίας, η υπέρβαση του εαυτού μας εξαιτίας της αγάπης, βιώνεται μόνο μέσα στην Εκκλησία, μέσα από την σταύρωση των παθών και την Ανάσταση της αρετής και του τρόπου που ο Χριστός έγινε πρότυπό του…

Πέμπτη, 12 Απριλίου 2012

Μεγάλη Εβδομάδα - Η Μεγάλη Πέμπτη.


Stavrosis-theophani
Σήμερα τὸ τροπάριο τὸ ὁποῖο πληροῖ τὴν ὅλη πνευματικὴ ἀτμόσφαιρα καὶ κορυφώνει τὰ φρικτὰ Πάθη τοῦ Κυρίου εἶναι τό:
            «Σήμερον κρεμᾶται ἐπὶ ξύλου ὁ ἐν ὕδασι τὴν γῆν κρεμάσας
            Στέφανον ἐξ ἀκανθῶν περιτίθεται ὁ τῶν ἀγγέλων Βασιλεύς.
            Ψευδῆ πορφύραν περιβάλλεται ὁ περιβάλλων τὸν οὐρανὸν ἐν
            Νεφέλαις.
            Ῥάπισμα κατεδέξατο ὁ ἐν Ἰορδάνῃ ἐλευθερώσας τὸν Ἀδάμ.
            Ἥλοις προσηλώθη ὁ Νυμφίος τῆς Ἐκκλησίας.
            Λόγχῃ ἐκεντήθη ὁ Υἱὸς τῆς Παρθένου.
            Προσκυνοῦμεν σου τὰ πάθη, Χριστέ.
            Δεῖξον ἡμῖν καὶ τὴν ἔνδοξόν σου ἀνάστασιν».
Δηλαδή: Σήμερα κρεμᾶται ἐπάνω στὸ ξύλο τοῦ Σταυροῦ, Ἐκεῖνος ποὺ ἐκρέμασε κατὰ τὴ δημιουργία τὴ γῆ ἐπάνω στὰ ὕδατα τῶν θαλασσῶν! Στέφανο κατασκευασμένο ἀπὸ ἀκάνθας περιβάλλεται τὴν κεφαλὴ ὁ Βασιλεὺς τῶν Ἀγγέλων!
Ψευδὲς βασιλικὸ ἱμάτιο ἐνδύεται πρὸς ἐμπαιγμὸ Αὐτός, ποὺ ἐνδύει τὸν οὐρανὸ μὲ τὶς νεφέλες! Ῥάπισμα κατεδέχθη Ἐκεῖνος, ποὺ στὸν Ἰορδάνη ποταμὸ βαπτισθεὶς ὑπὸ Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου ἠλευθέρωσε τὸν Ἀδὰμ καὶ τοὺς ἀπογόνους του ἀπὸ τὴ δουλεία τῆς ἁμαρτίας καὶ τὴν καταδυναστεία τοῦ Διαβόλου!
Διὰ καρφίων ἐκαρφώθη στὸ Σταυρὸ ὁ Νυμφίος τῆς Ἐκκλησίας! Διὰ λόγχης ἐτρυπήθη στὴν πλευρὰ ὁ Υἱὸς τῆς Παρθένου! Προσκυνοῦμε τὰ Πάθη Σου, Χριστέ! Ἀξίωσέ μας νὰ ἰδοῦμε καὶ τὴν ἔνδοξη Ἀνάστασή Σου.
            Ἐνώπιόν μας ὁ Ἐσταυρωμένος. Τὸ Τίμιον Ξύλον, τὸ ζωοποιὸν Ξύλον. Καὶ μαζὶ μὲ τὸ Σταυρὸ ἐνθυμούμεθα τοὺς κολαφισμούς, τὴ φραγγέλωση, τοὺς ἐμπτυσμοὺς ποὺ προηγήθηκαν, σκεπτόμεθα τὴν κοκκίνη χλαμύδα, τὸν στέφανον ἐξ ἀκανθῶν, τὸ ὄξος, τὰ καρφιά, τὶς βλασφημίες, τὴν ἐπιγραφὴ «Ἰησοῦς Ναζωραῖος Βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων», τὴ λόγχη στὴν πλευρὰ ἐξ ἧς ἔρευσε αἷμα καὶ ὕδωρ.
            Καὶ ἐκεῖ, ἐπὶ τοῦ Σταυροῦ, οἱ λίγοι λόγοι τοῦ Κυρίου φέρουν συλλογισμὸ βαθύτατο σὲ κάθε ἀνθρώπινη ὀρθόδοξη ψυχή. Ἐκεῖ, ἐπὶ τοῦ Σταυροῦ, ἡ μακροθυμία Του μὲ τὸ «Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς, οὐ γὰρ οἴδασι τί ποιοῦσι».
Εἶναι ἡ τελεία ἀγάπη τοῦ Ἑσταυρωμένου, γιὰ τοὺς ἀνθρώπους. Ἐκεῖ ἐπὶ τοῦ Σταυροῦ, ὁ ἅγιος πόθος γιὰ τὴ λύτρωση τοῦ ἀνθρωπίνου γένους, μὲ τὸ «διψῶ». Ἐκεῖ, ἐπὶ τοῦ Σταυροῦ, ἡ παράδοση σ᾿ ἐμᾶς τοὺς ἀνθρώπους τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, μὲ τὰ λόγια «γύναι, ἰδοὺ ὁ υἱός σου» καὶ πρὸς τὸν Ἰωάννη «ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου»· καὶ μᾶς παραδίδει ἔκτοτε ὁ Ἑσταυρωμένος τὴν Παναγία ἰδική μας.
Ἐκεῖ ἡ τελείωση τῶν πάντων, τοῦ κοσμοσωτηρίου ἔργου Του, μ᾿ ἐκείνη τὴν κραυγὴ ἐπὶ τοῦ Σταυροῦ, «Τετέλεσται», ποὺ εἶναι ἡ φωνὴ τῆς νίκης. Ἐκεῖ, ἐπὶ τοῦ Σταυροῦ, ἡ παράδοση τοῦ πνεύματος στὰ χέρια τοῦ Θεοῦ Πατρός, μὲ τὰ λόγια, «Πάτερ, εἰς χεῖρας Σου παρατίθημι τὸ πνεῦμα μου» ποὺ εἶναι καὶ τὸ προανάκρουσμα τῆς Ἀναστάσεως.
Ἐκεῖ καὶ τὰ λόγια τοῦ Ἐσταυρωμένου ποὺ ἠχοῦν μέσα ἀπὸ τὸ φρικτὸ πόνο Του, ἀπὸ τὴν ἀγωνία τοῦ Σταυροῦ καὶ ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πάθος τοῦ Σταυροῦ, ἀλλὰ ἠχοῦν καὶ τόσο γλυκά, μὰ καὶ συγχρόνως μεγαλειώδη, «Ἀμήν, λέγω σοι, σήμερον μετ᾿ ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ Παραδείσῳ».
Δηλαδὴ ὅταν ὁ ληστὴς εἶπε μετανοήσας τὸ «μνήσθητί μου, ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλείᾳ Σου» ἤκουσε τὸ συγκλονιστικὸ λόγο τοῦ Κυρίου ἐπὶ τοῦ Σταυροῦ, «Ἀμήν, λέγω σοι» πραγματικὰ σοῦ λέγω, ἀληθινά, «σήμερον», ὄχι αὔριο, «σήμερον», «μετ᾿ ἐμοῦ», μαζί μου, «ἔσῃ ἐν τῷ Παραδείσῳ».
Ἂς ρίξουμε ἕνα βλέμμα στὸ Σταυρὸ τοῦ Κυρίου ὅπου ἐπάνω του ἁπλώθηκαν τὰ ἄχραντα χέρια τοῦ ἀναμάρτητου Θεανθρώπου γιὰ μᾶς.
            Ὁ Σταυρὸς εἶναι σύμβολο τῆς ὑπέρτατης θυσίας.
            Ὁ Σταυρὸς εἶναι ἀγάπη, θεία ζωὴ καὶ γι᾿ αὐτὸ καὶ μεταδίδει ζωή.
            Ὁ Σταυρὸς εἶναι ἡ χειροπιαστὴ ἀλήθεια τῆς ἀδελφοσύνης.
            Ὁ Σταυρὸς δὲν εἶναι αἰσχύνη, ἀλλὰ καύχημα.
            Ὁ Σταυρὸς εἶναι γλυκειὰ παρηγοριά.
            Ὁ Σταυρὸς εἶναι ἡ ἀγονάτιστη ἐλπίδα.
            Ὁ Σταυρὸς εἶναι Θεοῦ δύναμις καὶ σοφία.
            Πράγματι, ὁ Σταυρὸς τῆς Μεγάλης Παρασκευῆς δὲν ἀποτελεῖ ἓν ἁπλοῦν στοιχεῖον τῆς πίστεώς μας, ἀλλὰ κατέχει «ἐν τῇ θείᾳ Ἀποκαλύψει» θέση μοναδική, διότι εἶναι τὸ κέντρο περὶ τὸ ὁποῖο στρέφεται τὸ ὅλο ἔργο τῆς ἀπολυτρώσεώς μας ἀπὸ τὸ βάρος τῆς ἁμαρτίας.
            Ἐὰν ἀφαιρέσουμε τὸ Σταυρὸ ἀπὸ τὴ θρησκεία μας θὰ σβήσουμε αὐτοστιγμεὶ τὸν φωτίζοντα τὴν πρὸς τὸν εὔδιο τῆς σωτηρίας λιμένα προσόρμισή μας φωταυγῆ φάρο.
Ἡ σταύρωση τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἡ σημαντικότερη πράξη στὴν ὅλη ἱστορία τῆς ἀνθρωπότητος.
Ὁ Χριστὸς σταυρώθηκε γιὰ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους ὅλων τῶν ἐποχῶν καὶ μὲ τὴ σταύρωσή Του διετρανώθη κατὰ ἁπτὸ τρόπο ὄχι μόνο ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸν ἄνθρωπο, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ οὐσία τοῦ Θεοῦ ὡς ἀγάπης.
Δὲν μένει παρὰ μὲ τὴν καρδιά μας νὰ ψιθυρίσουμε καὶ νὰ ψάλλουμε καὶ νὰ φέρουμε στὰ χείλη μας τὰ λόγια τοῦ ὑμνωδοῦ: «Προσκυνοῦμεν Σου τὰ πάθη Χριστὲ δεῖξον ἡμῖν καὶ τὴν ἔνδοξόν Σου Ἀνάστασιν».
Ἀρχιμανδρίτης Χρυσόστομος Παπαθανασίου
Ἱεροκῆρυξ Μητροπολιτικοῦ Ναοῦ Ἀθηνῶν

Μεγάλη Πέμπτη.



Tην Μεγάλη Πέμπτη αναβιώνονται στην Εκκλησία μας, τα γεγονότα της τελευταίας ημέρας
της ζωής του Ιησού Χριστού στη Γη.

Κατά τη Μ. Πέμπτη επιτελούμε ανάμνηση:

1 Της νίψεως των ποδών των Αποστόλων υπό του Κυρίου.
2 Του Μυστικού Δείπνου, δηλαδή της παραδόσεως σ' εμάς υπό του Κυρίου του Μυστηρίου της θείας Ευχαριστίας.
3 Της θαυμαστής προσευχής του Κυρίου προς τον Πατέρα Του.
4 Της προδοσίας του Κυρίου υπό του Ιούδα.



Εκείνο το βράδυ της Πέμπτης, πριν ν' αρχίσει το δείπνο ο Ιησούς σηκώνεται από το τραπέζι, αφήνει κάτω τα ιμάτιά του,
βάζει νερό στο νιπτήρα και τα κάνει όλα μόνος Του, πλένοντας τα πόδια των Μαθητών Του. Με τον τρόπο αυτό
θέλει να δείξει σ' όλους ότι δεν πρέπει να επιζητούμε τα πρωτεία.
Μετά τη νίψη των ποδιών λέγει: «όποιος θέλει να είναι πρώτος, να είναι τελευταίος απ' όλους».

Πρώτα πήγε στον Ιούδα και μετά στο Πέτρο, ο οποίος ήταν ο πιο ορμητικός απ' όλους και στην αρχή
σταματάει το Διδάσκαλο, αλλά ύστερα όταν τον έλεγξε, υποχωρεί με τη καρδιά του. Αφού έπλυνε τα πόδια όλων,
πήρε τα ιμάτιά Του και ξανά κάθισε.

Άρχισε κατόπιν να τους νουθετεί να αγαπούν ο ένας τον άλλον και να μη επιζητούν το ποιος θα είναι πρώτος.
Στη συνέχεια τους μίλησε για την προδοσία και επειδή θορυβήθηκαν, στρέφεται με ήρεμο τρόπο στον Ιωάννη και τον υπέδειξε.
Κατόπιν πήρε ψωμί στα χέρια Του και είπε: «Λάβετε φάγετε».
Το ίδιο έκανε και με το ποτήρι του κρασιού λέγοντας: «Πιέστε απ' αυτό όλοι, γιατί αυτό είναι το αίμα Μου, της νέας Συμφωνίας.
Αυτό να κάνετε για να Με θυμάστε»
. Μετά από αυτή τη στιγμή ο Ιούδας,
μόλις έφαγε τον άρτο έφυγε και συμφώνησε με τους αρχιερείς να τους Τον παραδώσει.



Μετά το δείπνο βγήκαν όλοι στο όρος των Ελαιών, όπου ο Χριστός τους δίδαξε τα ανήκουστα και τελευταία
μαθήματα και αρχίζει να λυπάται και να ανυπομονεί. Αναχωρεί μόνος Του και, γονατίζοντας, προσεύχεται εκτενώς.
Από την πολλή αγωνία γίνεται ο ιδρώτας Του σαν σταγόνες πηχτού αίματος, οι οποίες έπεφταν στη γη.
Μόλις συμπληρώνει την εναγώνια εκείνη προσευχή, φθάνει ο Ιούδας με ένοπλους στρατιώτες και πολύ όχλο
και αφού χαιρετάει και φιλάει πονηρά το δάσκαλό Του, Τον παραδίδει.



Συλλαμβάνεται λοιπόν ο Ιησούς και τον φέρνουν δέσμιο στους Αρχιερείς Άννα και Καϊάφα.
Οι μαθητές σκορπίζονται και ο θερμότερος των άλλων ο Πέτρος τον ακολούθησε ως την αρχιερατική αυλή και αρνείται
και αυτός ότι είναι μαθητής Του.
Εν τω μεταξύ ο θείος διδάσκαλος παρουσιάζεται μπροστά στο παράνομο συνέδριο, εξετάζεται για τους
μαθητές και τη διδασκαλία Του, εξορκίζεται στο Θεό για να πει εάν Αυτός είναι πράγματι ο Χριστός και αφού
είπε την αλήθεια, κρίνεται ως ένοχος θανάτου, επειδή τάχα βλασφήμησε.
Από 'κει και πέρα τον φτύνουν στο πρόσωπο, τον χτυπάνε, τον εμπαίζουν με κάθε τρόπο κατά τη διάρκεια
όλης της νύχτας, ως το πρωί.

Στον Εσπερινό της ημέρας έχουμε την Σταύρωση του Θεανθρώπου. Διαβάζονται τα 12 Ευαγγέλια
που περιγράφουν τα Άγια Πάθη.

Μετά το 5ο Ευαγγέλιο, βγαίνει ο Εσταυρωμένος όπου ψάλλεται το εξής:

Σήμερον κρεμᾶται ἐπί ξύλου,
ὁ ἐν ὕδασι τήν γῆν κρεμάσας.
Στέφανον ἐξ ἀκανθῶν περιτίθεται,
ὁ τῶν ἀγγέλων βασιλεύς.
Ψευδῆ πορφύραν περιβάλλεται,
ὁ περιβάλλων τόν οὐρανόν ἐν νεφέλαις.
Ράπισμα κατεδέξατο,
ὁ ἐν Ἰορδάνη ἐλευθερώσας τόν Ἀδάμ.
Ἤλοις προσηλώθη, ὁ νυμφίος τῆς Ἐκκλησίας.
Λόγχη ἐκεντήθη, ὁ υἱός τῆς Παρθένου.
Προσκυνοῦμεν σου τά Πάθη, Χριστέ.
Δεῖξον ἠμίν καί τήν ἔνδοξόν σου Ἀνάστασιν.



12 Ευαγγέλια: Διαβάζονται περικοπές κυρίως από τα κατά Ιωάννη και κατά Ματθαίον: Τελευταίες νουθεσίες του Ιησού στους
μαθητές του… «Αγαπάτε Αλλήλους». Ο τελευταίος αποχαιρετισμός. Προσευχή του Ιησού. Προδοσία του από τον Ιούδα.
Σύλληψη του Ιησού. «Από τον Άννα στον Καϊάφα». Δίκη του Ιησού από τους αρχιερείς. Αρνηση Πέτρου («Πριν αλέκτορα
φωνήσαι, τρις απαρνήση με»). Ενώπιον του Πιλάτου, στο Πραιτώριο. Προσπάθεια να απολύση τον Κύριον, αλλά εμπρός στην
αποφασιστικότητα των Φαρισαίων υποχωρεί. «Βαραβάν ή Χριστόν»; Ο Πιλάτος «Νίπτει τας χείρας του». Ο Ιούδας μεταμεληθείς
επιστρέφει τα «τριάκοντα αργύρια» στους Αρχιερείς, οι οποίοι τα έβαλαν στο Κορβανά (Ταμείο του Ναού). Απαγχονισμός Ιούδα.
Πορεία προς τον Γολγοθά. Σταύρωση του Ιησού. Αφήνει το πνεύμα επί του Σταυρού. Οι δύο ληστές. Μεταμέλεια του ενός, που
ζητά από τον Κύριο να τον θυμηθεί στη βασιλεία των Ουρανών. Ο Ιωσήφ ο από Αριμαθείας ζητά από τον Πιλάτο το Σώμα του για
να το θάψει. Ταφή του Ιησού και Σφράγιση του Τάφου του από τους Αρχιερείς και Φαρισαίους.

Στις εκκλησίες, όλο το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης μέχρι το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής, παραμένουν κυρίως γυναίκες οι
οποίες «μοιρολογούν», ψάλλοντας ύμνους, στον Χριστό.
Στα σπίτια των Χριστιανών, την Μεγάλη Πέμπτη, βάφονται τα κόκκινα αυγά.


Ἀπολυτίκιον. Ἦχος πλ. δ’.
Ὅτε οἱ ἔνδοξοι Μαθηταί, ἐν τῷ νιπτῆρι τοῦ δείπνου ἐφωτίζοντο, τότε Ἰούδας ὁ δυσσεβής, φιλαργυρίαν νοσήσας ἐσκοτίζετο
καὶ ἀνόμοις κριταῖς, σὲ τὸν Δίκαιον Κριτὴν παραδίδωσι. Βλέπε χρημάτων ἐραστά, τὸν διὰ ταῦτα ἀγχόνῃ χρησάμενον· φεῦγε
ἀκόραστον ψυχήν, τὴν διδασκάλῳ τοιαῦτα τολμήσασαν. Ὁ περὶ πάντας ἀγαθός, Κύριε δόξα σοι.

Κοντάκιον. Ἦχος πλ. β’. Τὰ ἄνω ζητῶν.
Τὸν ἄρτον λαβών, εἰς χεῖρας ὁ προδότης, κρυφίως αὐτάς, ἐκτείνει καὶ λαμβάνει, τὴν τιμὴ τοῦ πλάσαντος, ταῖς οἰκείαις χερσὶ
τὸν ἄνθρωπον· καὶ ἀδιόρθωτος ἔμεινεν, Ἰούδας ὁ δοῦλος καὶ δόλιος.

Τετάρτη, 11 Απριλίου 2012

ΜΕΓΑΛΗ ΤΕΤΑΡΤΗ – Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ .


του Πρωτ. Θεμιστοκλέους Μουρτζανού
Φιλολόγου – Θεολόγου 

Η Μεγάλη Τετάρτη είναι για την Εκκλησία αφορμή να θυμηθούμε την αμαρτωλή γυναίκα, η οποία αλείφει τα πόδια του Χριστού με μύρο και δάκρυα, τα σκουπίζει με τα μαλλιά της και λαμβάνει από το Θεό την συγχώρεση για τις αμαρτίες της. Στον Όρθρο της ημέρας ψάλουμε το τροπάριο της Κασσιανής, μεγάλης υμνογράφου του 9ου αιώνα μ. Χ., το οποίο αναφέρεται στην “εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσαν γυνήν”, αλλά και μια σειρά άλλων ποιητικότατων ύμνων που μαρτυρούν το γεγονός της αγάπης προς τον Χριστό, η οποία ελευθερώνει γνήσια τον άνθρωπο.
Σ’ ένα από τα τροπάρια των Αποστίχων του Όρθρου διαβάζουμε μία φράση που πολλά έχει να πει: “Η απεγνωσμένη δια τον βίον και επεγνωσμένη δια τον τρόπον το μύρο βαστάζουσα προσήλθε σοι”. Ο βίος είναι αμαρτωλός. Ερωτοτροπούμε και βιώνουμε την αμαρτία σε κάθε στιγμή της ζωής μας, είτε πράττοντας το θέλημά μας και στηριζόμενοι στον εγωισμό μας είτε παραδίδοντας τον εαυτό μας στις αμαρτίες και τις ηδονές είτε απορρίπτοντας την παρουσία του Χριστού από τη ζωή μας. Κι όχι μόνο αυτό. Τις περισσότερες φορές δεν συνειδητοποιούμε το πόσο μας αγαπά ο Χριστός, με αποτέλεσμα να περιφρονούμε την παρουσία Του ολοκληρωτικά, να αρνούμαστε καν να ακούσουμε το μήνυμά Του.

Η αμαρτωλή γυναίκα ήταν απεγνωσμένη, δηλαδή απελπισμένη για τη ζωή της. Όμως ήταν επεγνωσμένη για τον τρόπο, ήξερε πλέον καλά ποιος είναι ο δρόμος για τη σωτηρία. Η αγάπη προς τον Ιησού της έδειχνε την πορεία της αληθινής ελευθερίας. Γιατί η αγάπη μας κάνει ταπεινούς. Η αγάπη μας κάνει να κατανοούμε πως χρειάζεται η λύπη για ό,τι μας χωρίζει από τον Χριστό και η μετάνοια που μας ξαναφέρνει κοντά Του. Η αγάπη μας βοηθά να δούμε ότι δεν μπορούμε να είμαστε αυτάρκεις, αλλά ότι χρειαζόμαστε τον Χριστό. Η αγάπη είναι αυτή που μας κάνει να τολμούμε. Να συγχωρούμε για να συγχωρεθούμε. Να πηγάζει το δάκρυ της ευαισθησίας από την καρδιά μας για όλους, αλλά και για τον εαυτό μας. Να προσπίπτουμε στα πόδια του Λυτρωτή, αναζητώντας μια καινούρια αρχή.
Η εποχή μας έχει ως σημείο αναφοράς την εξουσία και τη δύναμη. Αυτός που αγαπά δεν σημαίνει και πολλά πράγματα. Ακόμα και η αγάπη εγκλωβίζεται στη λογική της αυτάρκειας και της απόλαυσης και γίνεται εγωισμός για δύο ή για πολλούς. Η Εκκλησία μας προτείνει την αγάπη που ελευθερώνει. Την αγάπη του Σταυρού και της Ανάστασης, γιατί ο Χριστός είναι η Αγάπη. Αλλά και όσοι Τον ακολούθησαν, με την αμαρτωλή γυναίκα στο επίκεντρο της ημέρας αυτής, την αγάπη βίωσαν και γεύτηκαν τη χαρά της αληθινής ελευθερίας.
Δεν απελευθερώνουν τον άνθρωπο οι γνώσεις, οι ηδονές, η δύναμη της τεχνολογίας, του χρήματος, η θαλπωρή του σώματος. Ούτε αποτελούν η φιλανθρωπία και η κοινωνική αλληλεγγύη λυτρωτικές δυνάμεις. Συμβάλλουν, αλλά δεν αντιμετωπίζουν αυτή την βαθύτατη υπαρξιακή ανάγκη του καθενός. Μονάχα η γνήσια κοινωνία με τον Χριστό οδηγεί στην επίγνωση του τρόπου της ελευθερίας. Αρκεί ένα δάκρυ, η σιωπή της μετάνοιας, η συγγνώμη, η προσφορά. Και τελικά, η δική Του παρουσία στη ζωή μας…

Μεγάλη Τετάρτη.





Κατά τη Μ. Τετάρτη επιτελούμε ανάμνηση:
1ο του γεγονότος της ελλείψεως του Κυρίου με μύρο από μια πόρνη γυναίκα.
2ο η σύγκλιση του Συνεδρίου των Ιουδαίων, του ανωτάτου δηλαδή Δικαστηρίου τους, προς λήψη καταδικαστικής αποφάσεως του Κυρίου, καθώς και
3ο τα σχέδια του Ιούδα για προδοσία του Διδασκάλου του.

Ο Ευαγγελιστής Ματθαίος είναι αυτός που εξιστορεί τι έγινε εκείνη την ημέρα:
Ο Ιησούς βρισκόταν στο σπίτι του Σίμωνα του λεπρού. Εκεί εμφανίστηκε μια γυναίκα κρατώντας ένα μπουκαλάκι με ακριβό μύρο.

Ζήτησε συγχώρεση από τον Υιό του Θεού, επειδή ήταν πόρνη, και έριξε αυτό το μύρο στα μαλλιά Του.
Οι μαθητές του Ιησού, θεώρησαν την πράξη αυτή μεγάλη σπατάλη, αφού θα μπορούσαν να πουλήσουν το μύρο
και με τα χρήματα που θα έπαιρναν να βοηθούσαν τους φτωχούς. Ο Ιησούς παίρνοντας το μέρος της γυναίκας,
επίπληξε τους μαθητές του, λέγοντας τους ότι η γυναίκα αυτή του έκανε καλό, αφού με αυτό το μύρο τον ετοίμασε για την ταφή.
Τους θύμισε ότι τους φτωχούς θα μπορούν να τους βοηθούν καθ’ όλη την διάρκεια της ζωής τους, ενώ Εκείνον
θα τον έχουν για λίγο ακόμα. Την συγχώρησε για τις αμαρτίες της και, προφητικά μιλώντας, είπε ότι η πράξη της αυτή
θα αναφέρεται στο Ευαγγέλιο που θα κηρυχθεί σε όλο τον κόσμο, αποτελώντας, αυτή η αναφορά, ένα μνημόσυνο γι’ αυτήν.
Τότε ο Ιούδας έφυγε και πήγε να συναντήσει τους Αρχιερείς. Τους ρώτησε τι θα του δώσουν για να τους παραδώσει τον
Χριστό, και αυτοί του υποσχέθηκαν τριάντα αργύρια.

Το απόγευμα της Μεγάλης Τετάρτης, στις εκκλησίες μας, τελείται το Μυστήριο του Μεγάλου Ευχελαίου.
Κατά την διάρκεια του, διαβάζονται επτά Ευαγγέλια και επτά Ευχές. Ευλογείται έτσι το λάδι με το οποίο ο ιερέας
«σταυρώνει» τους πιστούς στο μέτωπο, στο πηγούνι, στα μάγουλα και στις παλάμες.

Το Μυστήριο του Ευχελαίου, μπορεί να τελεστεί και εκτός ναού, όποτε το ζητήσει ένας πιστός από τον ιερέα της ενορίας του.
Και τότε, όταν τελείται δηλαδή σε κάποιο σπίτι, διαβάζονται επτά Ευαγγέλια και επτά Ευχές. Το λάδι του Ευχελαίου θεωρείται
θεραπευτικό. Κατά την διάρκεια του μυστηρίου ο ιερέας ανάβει ένα κερί για κάθε Ευαγγέλιο που διαβάζει.
Αυτό κάνουν και μερικοί πιστοί κατά την διάρκεια του Μεγάλου Ευχελαίου, στην εκκλησία, την Μεγάλη Τετάρτη.

Πολλές γυναίκες πηγαίνουν στην εκκλησία την Μεγάλη Τετάρτη, με ένα μπολ με αλεύρι και τρία κεριά.
Τα κεριά καίγονται κατά το ευχέλαιο ενώ το αλεύρι αυτό το χρησιμοποιούν για την παρασκευή άρτου ή προσφόρου.




Ἀπολυτίκιον. Ἦχος πλ. δ’.
Ἰδοῦ ὁ Νυμφίος ἔρχεται, ἐν τῷ μέσῳ τῆς νυκτός· καὶ μακάριος ὁ δοῦλος, ὃν εὑρήσει γρηγοροῦντα· ἀνάξιος δὲ πάλιν,
ὃν εὑρήσει ῥαθυμοῦντα. Βλέπε οὖν ψυχή μου, μὴ τῷ ὕπνῳ κατενεχθῇς, ἵνα μὴ τῷ θανάτῳ παραδοθῇς, καὶ τῆς βασιλείας
ἔξω κλεισθῇς· ἀλλὰ ἀνάνηψον κράζουσα· Ἅγιος, Ἅγιος εἶ ὁ Θεὸς ἡμῶν, διὰ τῆς Θεοτόκου ἐλέησον ἡμᾶς.

Κοντάκιον. Ἦχος δ’. Ὁ ὑψωθεὶς ἐν τῷ Σταυρῷ.
Ὑπὲρ τὴν πόρνην ἀγαθὲ ἀνομήσας, δακρύων ὄμβρους οὐδαμῶς σοι προσῆξα, ἀλλὰ σιγῇ δεόμενος προσπίπτω σοι, πόθω
ἀσπαζόμενος, τοὺς ἀχράντους σου πόδας, ὅπως μοι τὴν ἄφεσιν, ὡς Δεσπότης παράσχῃς, τῶν ὀφλημάτων κράζοντι Σωτήρ·
Ἐκ τοῦ βορβόρου τῶν ἔργων μου ῥῦσαί με.